In de industrie is water een grondstof en een volwaardige nutsvoorziening: het koelt, transporteert, reinigt, gaat in producten en wordt stoom. Maar achter het woord "water" schuilen zeer verschillende kwaliteiten, van koelwater tot ultrapuur laboratoriumwater.
Hoeveel verbruikt de industrie werkelijk in België en Frankrijk? Welke sectoren wegen het zwaarst? En vooral, welk type water voor welke toepassing? Hier is het overzicht, met cijfers en oplossingen.
1. Hoeveel verbruikt de industrie? Het Franse geval
In 2023 onttrok Frankrijk ongeveer 29,4 miljard m³ zoet water (exclusief waterkracht). De verdeling per gebruik is veelzeggend:
| Gebruik | Aandeel onttrekkingen (FR, 2023) |
|---|---|
| Koeling van elektriciteitscentrales | ≈ 45 % |
| Voeding van scheepvaartkanalen | ≈ 20 % |
| Productie van drinkwater | ≈ 18 % |
| Landbouw (irrigatie) | ≈ 10 % |
| Andere economische activiteiten (industrie) | ≈ 7 % |
Twee lessen: koeling (vooral van centrales) is veruit de grootste post, en de niet-energie-industrie weegt een bescheidener maar zeer kwaliteitsgevoelig aandeel. Ander opvallend feit: sinds midden jaren 2000 zijn de industriële onttrekkingen met ongeveer 33 % gedaald, door efficiëntie en waterhergebruik.
2. En in België?
België volgt dezelfde logica. In Wallonië vertegenwoordigt de energiesector (koeling van thermische centrales) alleen al ongeveer 67 % van de onttrokken volumes (gemiddelde 2016-2020), vóór drinkwaterproductie (≈ 22 %) en de industrie zelf (≈ 10 %).
Ook hier daalt het industriële verbruik sterk: de onttrekkingen van de Waalse industrie zijn met ongeveer 60 % gedaald in tien jaar, door de herstructurering van de staalindustrie en vooral talrijke investeringen in watercircuits in gesloten lus en procesoptimalisatie. De onderliggende trend is duidelijk: minder verbruiken, meer recycleren.
3. Waterverbruik in de wereld: een andere logica
Deze Europese cijfers krijgen hun volle betekenis in vergelijking met het mondiale niveau. De planeet onttrekt ongeveer 4 000 miljard m³ zoet water per jaar, maar de verdeling is er heel anders dan bij ons:
| Gebruik | Mondiaal aandeel | Aandeel in Frankrijk |
|---|---|---|
| Landbouw (irrigatie) | ≈ 70 % | ≈ 10 % |
| Industrie (incl. energie / koeling) | ≈ 15 tot 20 % | ≈ 52 %* |
| Huishoudelijk / gemeentelijk gebruik | ≈ 12 tot 13 % | ≈ 18 % |
* Koeling van centrales (≈ 45 %) + industrie (≈ 7 %), exclusief scheepvaartkanalen (≈ 20 %).
Het contrast is duidelijk: mondiaal overheerst de landbouw alles, terwijl in Frankrijk en België koeling en industrie domineren, met een veel kleiner landbouwaandeel. Als regel besteden geïndustrialiseerde landen een veel groter deel van hun water aan industrie en energie, terwijl landen met een laag inkomen het vooral aan landbouw toewijzen. Het waterverbruik van een land vertelt dus ook zijn economisch model.
4. De grootste waterverbruikers ter wereld
Gerangschikt op totaal onttrokken zoet water per jaar domineren enkele reuzen, aangedreven door hun bevolkingsomvang en door de landbouw. Hier zijn de top 15 landen (gegevens Wereldbank / FAO AQUASTAT, 2020), gevolgd door Frankrijk en België, lager in de mondiale rangschikking.
| Rang | Land | Onttrekkingen (km³/jaar) | Dominant gebruik |
|---|---|---|---|
| 1 | India | ≈ 647 | Landbouw (≈ 90 %) |
| 2 | China | ≈ 568 | Landbouw (≈ 62 %) |
| 3 | Verenigde Staten | ≈ 444 | Industrie / energie (≈ 47 %) |
| 4 | Indonesië | ≈ 223 | Landbouw (≈ 85 %) |
| 5 | Pakistan | ≈ 190 | Landbouw (≈ 94 %) |
| 6 | Iran | ≈ 93 | Landbouw (≈ 92 %) |
| 7 | Mexico | ≈ 90 | Landbouw (≈ 76 %) |
| 8 | Filipijnen | ≈ 86 | Landbouw (≈ 79 %) |
| 9 | Vietnam | ≈ 82 | Landbouw (≈ 95 %) |
| 10 | Japan | ≈ 78 | Landbouw (≈ 68 %) |
| 11 | Egypte | ≈ 78 | Landbouw (≈ 79 %) |
| 12 | Brazilië | ≈ 67 | Landbouw (≈ 62 %) |
| 13 | Rusland | ≈ 65 | Industrie / energie (≈ 45 %) |
| 14 | Turkije | ≈ 62 | Landbouw (≈ 87 %) |
| 15 | Oezbekistan | ≈ 59 | Landbouw (≈ 92 %) |
| · · · tussenliggende rangen · · · | |||
| ≈ 29 | Frankrijk | ≈ 26 | Industrie / energie (≈ 68 %) |
| ≈ 67 | België | ≈ 4,2 | Industrie / energie (≈ 81 %) |
Twee lessen. Ten eerste wordt de top van de rangschikking bezet door zeer dichtbevolkte en sterk agrarische landen (India, China, Pakistan, Indonesië, Vietnam): irrigatie verklaart er het grootste deel van de volumes. Ten tweede onttrekken Frankrijk (≈ 29e) en België (≈ 67e) bescheiden volumes op wereldschaal, maar met een van de hoogste industrie / energie-aandelen, een weerspiegeling van geïndustrialiseerde economieën waar de landbouw relatief weinig verbruikt.
5. De grote verbruikende sectoren
Naast energie concentreren de industriële watertoepassingen zich in enkele sectoren:
| Sector | Belangrijkste watergebruik |
|---|---|
| Energie (centrales) | Koeling (post nr. 1) |
| Chemie / petrochemie | Koeling, processen, stoom |
| Voeding & dranken | Ingrediënt, processen, reiniging (CIP) |
| Papier / karton | Processen (zeer grote volumes) |
| Staal / metallurgie | Koeling, beitsen, spoelen |
| Micro-elektronica / farma | Ultrapuur water |
| Textiel | Verven, wassen |
Elk van deze toepassingen vereist ander water: een koeltoren en een farmalijn hebben qua kwaliteit niets gemeen.
6. Elk gebruik zijn type water
Dit is de kern van de zaak: de industrie gebruikt waters van zeer verschillende kwaliteit, geproduceerd door aangepaste behandelingen.
| Gebruik | Vereiste waterkwaliteit | Typische behandeling |
|---|---|---|
| Koelwater (koeltorens) | Onthard, gefilterd, zonder kalk of corrosie | Ontharding, filtratie, conditionering |
| Proceswater (in het product verwerkt) | Van drinkbaar tot osmose naargelang het product | Filtratie, actieve kool, omgekeerde osmose |
| Ketelwater (stoom) | Gedemineraliseerd (zeer lage hardheid en geleidbaarheid) | Ontharding + osmose + demineralisatie |
| Ultrapuur water (farma, elektronica, labo) | Uiterst zuiver (tot ≈ 18 MΩ·cm) | Osmose + EDI + UV + polishing |
| Spoelen / CIP (voeding) | Zonder hardheid, zonder sporen | Ontharding, osmose, UV |
| Drink- / sanitair water | Conform drinkwater | Filtratie, UV, desinfectie |
Het principe: hoe veeleisender het gebruik (stoom, ultrapuur), hoe meer de keten opgeloste zouten en onzuiverheden verwijdert. Water dat te zuiver is voor een bepaald gebruik kost onnodig veel; water dat niet genoeg behandeld is, beschadigt de apparatuur. De hele uitdaging is het juiste niveau.
7. Zoom op de behandelingen
Om van ruw water naar de gewenste kwaliteit te gaan, worden behandelingstrappen gestapeld:
- Voorfiltratie: houdt zand en deeltjes tegen.
- Actieve kool: verwijdert chloor, smaken en organisch materiaal.
- Ontharding: verwijdert de hardheid (beschermt ketels en membranen).
- Omgekeerde osmose: verwijdert het grootste deel van de opgeloste zouten (gedemineraliseerd water).
- EDI / finale demineralisatie: drijft de zuiverheid op tot ultrapuur.
- UV / desinfectie: beveiligt de microbiologische kwaliteit.
Niet elke trap staat overal: de keten wordt gedimensioneerd volgens het gebruik, het debiet en het uitgangswater.
8. De trend: hergebruiken en in lus brengen
De daling van de industriële onttrekkingen is geen toeval: het is het resultaat van een strategie. Industriëlen recycleren hun water massaal, met name via koelcircuits in gesloten lus, en hergebruiken behandeld water voor compatibele toepassingen.
Onder druk van waterstress en strengere regelgeving versterkt deze logica zich: hergebruik (REUT), zelfs zero liquid discharge (ZLD) in de meest geavanceerde gevallen. Water wordt een hulpbron die men laat rondgaan in plaats van te verbruiken, een zowel economische als milieu-uitdaging.
9. Wat DIMM de industrie biedt
DIMM ontwerpt en dimensioneert behandelingsketens voor elk gebruik: industriële omgekeerde osmose, ontharding, filtratie en actieve kool, UV-desinfectie, tot ultrapuurwaterconfiguraties. Het doel: de juiste waterkwaliteit, aan het juiste debiet, tegen de beste exploitatiekost, in België, Frankrijk en Nederland.
Besluit
De Belgische en Franse industrie verbruikt water eerst om te koelen, en steeds minder in volume, dankzij recyclage en gesloten lussen. Maar het essentiële draait om de kwaliteit: elk gebruik, van koeling tot ultrapuur water, vereist een precies water, geproduceerd door de juiste behandelingsketen. De vergelijking welk gebruik, welke kwaliteit, welk debiet goed stellen, betekent de productie betrouwbaar maken en tegelijk het waterverbruik beheersen.
De teams van DIMM begeleiden partnerinstallateurs, distributeurs en verkopers in België, Frankrijk en Nederland bij de keuze en dimensionering van waterbehandelingsoplossingen.
DIMM-producten & oplossingen
Om het juiste industriële water te produceren, gebruik per gebruik:
- Industriële omgekeerde osmose (proces-, gedemineraliseerd, ultrapuur water)
- Filtratie & actieve kool · UV-desinfectie
- Het volledige DIMM-productgamma
Kernpunten & referenties
- Frankrijk, zoetwateronttrekkingen 2023 (excl. waterkracht): ≈ 29,4 miljard m³. Verdeling: koeling van centrales ≈ 45 %, scheepvaartkanalen ≈ 20 %, drinkwater ≈ 18 %, landbouw ≈ 10 %, andere economische activiteiten (industrie) ≈ 7 %. Bron: SDES / Frans ministerie voor Ecologische Transitie.
- Frankrijk: sinds midden jaren 2000 zijn de onttrekkingen voor industrieel gebruik met ongeveer 33 % gedaald, en die voor koeling van centrales met ongeveer 27 %.
- België / Wallonië: energie (koeling) ≈ 67 % van de onttrekkingen (2016-2020), drinkwater ≈ 22 %, industrie ≈ 10 %. Bron: Staat van het Waalse leefmilieu.
- Wallonië: de onttrekkingen van de industrie daalden met ongeveer 60 % in tien jaar, met name via de herstructurering van de staalindustrie en watercircuits in gesloten lus.
- Industriële watertypes: koeling (onthard water), proces (drinkbaar tot osmose), ketel (gedemineraliseerd), ultrapuur (osmose + EDI + UV, tot ≈ 18 MΩ·cm), spoelen/CIP (osmose), drink/sanitair.
- Rangschikking van landen op totale zoetwateronttrekking (Wereldbank / FAO AQUASTAT, gegevens 2020): India voorop (≈ 647 km³/jaar), China (≈ 568) en de Verenigde Staten (≈ 444); Frankrijk situeert zich rond de 29e plaats (≈ 26 km³/jaar) en België rond de 67e (≈ 4,2 km³/jaar).
- Mondiale vergelijking: de planeet onttrekt ongeveer 4 000 miljard m³ zoet water per jaar; mondiale verdeling ≈ 70 % landbouw, 15 tot 20 % industrie, 12 tot 13 % huishoudelijk gebruik (FAO AQUASTAT). Geïndustrialiseerde landen besteden een groter aandeel aan industrie en energie dan het mondiale gemiddelde.
- Trend: recyclage, gesloten koellussen, hergebruik (REUT) en zero liquid discharge (ZLD) onder druk van waterstress. Informatie gedateerd september 2026.